ماهواره چيست؟

ماهواره چيست؟

واژه‌ي انگليسي Satellite از کلمه‌ي لاتين Satelles به معني همراه، دنباله‌رو يا محافظ شخصي گرفته شده است .

ماهواره محفظه‌اي فلزي به شکل کره، استوانه يا مخروط است. پوشش فلزي ماهواره‌ها بايد بسيار مقاوم باشد، زيرا اين وسيله نوسانات حرارتي شديدي را بايد تحمل کند. اگر ماهواره در سايه‌ي زمين قرار گيرد، چنان سرد مي‌شود که قطعاتش به صدا در مي‌آيند و بر عکس، در برابر خورشيد، بدنه‌ي فلزي آن به شدت گرم مي‌شود. بنابر اين، هميشه اين خطر وجود دارد که ابزارهاي موجود در ماهواره بيش از حد گرم يا چنان سرد شوند که از کار بيفتند. چون در فضا هوا وجود ندارد، تنظم دما به شيوه‌ي تبادل حرارتي با محيط ممکن نيست، اما به شيوه‌ي تابشي مي‌توان مقدار دما را تغيير داد. به همين دليل، ماهواره‌ها را با موادي مي‌پوشانند که عايق حرارتي باشند و پرتوهاي رسيده را منعکس کنند.

هر چه ارتفاع مدار حرکت ماهواره از زمين بيش‌تر باشد، ماهواره تا مدت طولاني‌تري در مدار باقي مي‌ماند. اما عوامل گوناگوني سبب مي‌شوند که ماهواره به تدريج متوقف شود و در نهايت، بر اثر عبور از لايه‌هاي ضخيم‌تر جو و اصطکاک با آنها، کاملاً بسوزد و از ميان برود.

براي آنکه بتوان ماهواره را در مدار ثابتي نگه داشت و در صورت لزوم، محل آن را تغيير داد ، تجهيزاتي ويژه‌ي اصلاح جهت و مکان‌يابي ماهواره‌ها ساخته شده است. به علاوه، در ماهواره‌هاي جديد يک دستگاه تأمين‌کننده‌ي انرژي وجود دارد که به وسيله‌ي يک فرستنده‌ي راديويي از روي زمين هدايت مي‌شود و هميشه فعال است. قسمت اعظم اين دستگاه از باتري‌ها و مولدهاي خورشيدي تشکيل شده است که انرژي لازم را از نور خورشيد مي‌گيرند. سلول‌هاي خورشيدي روي بال‌هايي قرار مي‌گيرند که در طرفين ماهواره نصب شده‌اند. به اين بال‌ها، پانل‌هاي خورشيدي مي‌گويند. هر چه اين پانل‌ها بزرگ‌تر باشند، انرژي الکتريکي بيش‌تري فراهم مي‌شود. براي بعضي از مأموريت‌هاي دراز مدت که محل انجام آنها از زمين بسيار دور است، باتري‌هاي کوچک اتمي نيز در نظر گرفته مي‌شود.

سرعت حرکت ماهواره‌ها به فاصله‌ي آنها از زمين بستگي دارد. هر چه ارتفاع مداري که ماهواره بر آن حرکت مي‌کند بيشتر باشد، سرعت آن نيز بيشتر است. سريع‌ترين ماهواره تقريباً هر 90 دقيقه يک بار زمين را دور مي‌زند. سرعت اين ماهواره حدود 9/7 کيلومتر بر ثانيه است. اين نمونه‌ي فوق‌العاده روي مداري در ارتفاع 36000 کيلومتري و بر فراز استوا حرکت مي‌کند. ما به ماهواره‌هايي نيز نياز داريم که هر 24 ساعت يک بار زمين را دور بزنند. يعني همان زماني که زمين نيز يک بار دور خود مي‌گردد. کسي که از زمين به آسمان نگاه مي‌کند، اين گونه ماهواره‌ها را هميشه در جاي ثابتي مي‌بيند.

نخستين ماهواره در فضا

در روز چهارم اکتبر 1957 ساعت 14 به وقت مسکو، تاس ـ خبرگزاري شوري ـ خبر پرتاب نخستين ماهواره را به سراسر جهان مخابره کرد. خبر فوق‌العاده ميهج بود. اين ماهواره را اسپوتنيک 1 (Sputnik 1) ناميدند. بعد از 21 روز باتري‌هاي ماهواره تخليه شدند و بعد از 92 روز اسپوتنيک 1 با لايه‌هاي ضخيم جو برخورد کرد و به طور کامل سوخت.

در سوم نوامبر 1957 يعني کم‌تر از يک ماه بعد از پرتاب اسپوتنيک 1 روس‌ها با پرتاب اسپوتنيک 2 به فضا آمريکايي‌ها را به حيرت واداشتند. همراه با اين فضاپيما سگي به نام «لايکا» نيز به مدار فرستاده شد. لايکا نخستين موجود زنده‌اي است که به فضا راه يافته است. اين سگ هفت روز درون اتاقک دربسته و غيرقابل نفوذ خود دور زمين چرخيد. در اين مدت همه‌ي واکنش‌ها و اعمال حياتي بدن حيوان ارزيابي مي‌شد و نتايج آنها به زمين مخابره مي‌گرديد. سپس اکسيژن ذخيره شده در اتاقک به پايان رسيد و لايکا به علت فقدان اکسيژن مرد. روس‌ها موفق نشدند که آن اتاقک و سرنشينش را همان طور که در نظر داشتند از فضا بيرون آورند و به زمين بازگردانند.

پرتاب اسپوتنيک 1 بيش از همه آمريکايي‌ها را غافگير کرد که در همان زمان خود را براي پرتاب ماهواره‌اي اختصاصي به فضا آماده مي‌کردند. در سال 1955 رئيس جمهور وقت آمريکا دستور ساخت يک موشک باربري با نام ونگارد (Vangurd) را صادر کرده بود. اما با پرتاب اسپوتنيک ادامه‌ي اين برنامه‌ي در حال اجرا متوقف گرديد. بدين ترتيب نخستين ماهواره‌ي آمريکايي يعني Explorer 1 در 31 ژانويه‌ي 1958 به فضا پرتاب شد.

انواع ماهواره‌ها

ماهواره ها براي هدف هاي مختلفي پرتاب ميشوند و عبارت اند از :

1. ماهواره هاي مخابراتي
   
2. ماهواره هاي هواشناسي
   
3. ماهواره هاي نظامي
   
4. ماهواره هاي منابع زميني
   

 

ماهواره هاي مخابراتي

ماهواره بزرگ مخابراتي اينتل ست 6 مي تواند همزمان از عهده 120 هزار تماس تلفني و 3 كانال تلويزيوني برآيد بيش از 130 كشور در مالكيت و عمليات اينتل ست سهيم اند.

تقريباَ تمام ماهواره هاي مخابراتي در مدار زمين ساكن قرار دارند. بشقابهاي ماهواره اي زميني علائم تلفني و تلويزيوني را به ماهواره ميفرستند، ماهواره نيز آنها را پردازش و به يك ايستگاه زميني ديگر مخابره مي كند. ماهواره ها مي توانند علائم را هم به سراسر يك قاره و هم به يك نقطه معين ارسال كنند. ماهواره هاي پخش مستقيم مي توانند علائم تلويزيوني را هم به يك گيرنده بشقابي و هم به تلويزيونهاي متصل به گيرنده هاي بزرگتر مخابره كنند.

حوزه ماهواره

حوزه ماهواره منطقه اي در زمين است كه تحت پوشش پرتو ارسالي آنتن ماهواره مخابراتي قرار مي گيرد. شكل حوزه ماهواره بايد تا حد امكان به شكل منطقه مورد نظر منطبق باشد و اين مهم با طراحي دقيق آنتن يا تركيب پرتوهاي مختلف حاصل مي شود، اين روش مخابره مورد استفاده آن دسته از ايستگاه هاي تلويزيوني قرار مي گيرد كه برنامه شان را براي منطقه خاصي از دارندگان آنتنهاي بشقابي ماهواره ارسال مي كنند.

ماهواره هاي رديابي

شبكه اي از ماهواره هاي رديابي در سراسر جهان مي توانند به مردم كمك كنند تا محل دقيق خود را با اختلاف فقط چند متر بيابند. شبكه رديابي جهاني ناواستار آمريكا 24 ماهواره دارد كه هر كدام از آنها موقعيت و زمان دقيق خود را مخابره مي كنند. در زمين يك دستگاه گيرنده با استفاده از علائم ارسالي 4 ماهواره به محاسبه موقعيت،ارتفاع و سرعت خود(در صورت حركت) مي پردازند.اين شبكه براي مصارف نظامي تهيه شده ولي در اختيار هواپيماها و كشتي هاي تجاري نيز مي باشد.

ماهواره هاي هوايي ناواستار كه هوانوردي و دريانوردي را متحول ساختند،ساعتهاي اتمي چنان دقيقي دارند كه در 300 هزار سال فقط يك ثانيه اختلاف پيدا مي كنند.

ماهواره هاي هواشناسي

ماهواره هاي داراي مدار زمين مركز در ارتفاع 36 هزار كيلومتري (22400 مايلي) استواي زمين پرواز مي كنند. در اين ارتفاع زياد ماهواره همزمان با چرخش زمين به دور آن مي گردد بنابراين ماهواره هميشه در نقطه ثابتي از استواي زمين باقي مي ماند؛ارتفاع مدار قطبي بسيار پايين تر است و از 600 كيلومتر تا 1600 كيلومتر متغير مي باشد.

ماهواره هاي هواشناسي بر دو نوعند آنهايي كه در مدار قطبي مستقرند مي توانند هر 12 ساعت يكبار كل سطح زمين را پوشش دهند. ماهواره هاي هواشناسي دماي هوا و زمين را اندازه مي گيرند سرعت باد و حركات ابرهاي را ثبت مي كنند و مناطق بارانخيز را معين مي نمايند؛ اين اطلاعات به هواشناسان امكان مي دهند كه وضعيت آب و هوا را پيش بيني كنند.

ماهواره هاي نظامي

ماهواره‌هاي نظامي يا به عبارتي ماهواره‌هاي امنيتي و جاسوسي ابزاري ايده آل براي جاسوسي هستند. بسياري از کشورها با استفاده از اطلاعات اين گونه ماهواره‌ها از تحرکات نظامي کشورهاي ديگر آگاه مي‌شوند و خود را براي مقابله آماده مي‌سازند. برخي از آنها براي گرفتن عكسهاي دقيق از مراكز نظامي و نقل و انتقال نيروها دوربينهاي نيرومندي دارند. ماهواره هاي هشداردهنده مراقب موشكهاي دشمنند ولي ماهواره هاي ديگر به استراق سمع مخابرات دشمن مي پردازند. مي توان با شليك موشك هاي زمين به هوا يا ماهواره هاي قاتل به ماهواره هاي جاسوسي حمله كرد. آنها با ليزر يا منفجر شدن در مجاورت ماهواره هاي دشمن عمليات انهدام را انجام مي دهند.

ماهواره هاي منابع زميني

ماهواره هاي منابع زميني به جانور شناسان كمك مي كنند تا حركت حيوانات بزرگ نظير خرس قطبي مجهز به فرستنده هاي راديويي را دنبال كنند. همچنين ماهواره ها مي توانند به باستان شناسان در يافتن و مطالعه مكانهاي باستاني صعب العبور كمك كنند.

ماهواره هاي منابع زميني شرايط زمين را بررسي مي كنند آنها با پرواز در مدار مجاور قطب مي توانند مرتبا سراسر زمين را مشاهده كنند و اندازه گيريهاي لازم را براي نقشه برداري مطالعات زمين شناسي فعاليتهاي معدني و اكتشاف نفت فراهم كنند، همچنين محصولات مختلف محل رويش نامناسب محصول و مناطق آفت زده را ثبت مي كنند. اين ماهواره ها لكه هاي نفتي آتش سوزيهاي جنگلي تخريب جنگلهاي پرباران و آلودگي هوا و دريا را شناسايي مي كنند.

اين گونه ماهواره ها براي بررسي جو زمين (اتمسفر) و يون ـ کره (يونسفر) در نظر گرفته شده‌اند.

اين ماهوراه‌ها ميدان‌هاي الکتريکي و مغناطيسي اطراف زمين و پرتوهايي را بررسي مي‌کنند که از خورشيد يا ديگر اجرام آسماني دو دست سرچشمه مي‌گيرند. بسياري از ماهواره‌هاي علمي نيز با آزمايش‌هايي که در فضاي خارج از زمين انجام مي‌دهند سهم مهمي در پيشرفت علوم پزشکي و

زيست‌شناسي ايفا مي‌کنند.

تصاوير ماهواره اي منابع زميني

تجهيزات داراي ماهواره هاي منابع زميني مي توانند از سطح بلندي هاي خشكي و بستر اقيانوس نقشه تهيه كنند. تجهيزات ديگر مي توانند انواع مختلف نور و تشعشع مادون قرمز منتشر يا منعكس شده توسط گياهان،خاك و آب در زمين را شناسايي كنند. اين اندازه گيريها سنگها وگياهان گوناگوني را هويدا مي كنند؛ اين اطلاعات به زمين مخابره مي شود تا رايانه ها آن را به تصاويري تبديل كنند كه بتوانند تصاوير بزرگ قطعه قطعه مناطق پهناور زمين را تشكيل دهند.

ماهواره هاي مستقر در مدار قطبي به هنگام حركت بر فراز زمين ميان قطب شمال و جنوب بتدريج تصاويري تهيه مي كنند. تجهيزاتشان در جهت شرق به غرب و به صورت نوارهاي باريكي از زمين نقشه برداري مي كنند كه مي توانند در يك نوار عريض ميان قطب شمال و جنوب جاي گيرند. در دور بعدي، زمين نيز كمي در محورش مي چرخد. بنابراين نوار جديد كنار نوار قديمي قرار مي گيرد. سرانجام تمام سطح زمين معمولا هر ماه يكبار تحت پوشش در مي آيد و تصوير كاملي از زمين تهيه مي شود.

بعضي از ماهواره هاي منابع زميني

* لندسَت 1

كشور:آمريكا

جزئيات ماموريت: ماموريتهاي دنباله دار. اولين بار در سال 1972 پرتاب شد.در دهه 1990 لندست 6و7،جاي لندست 4و5 را مي گيرند.

* اسپات (ماهواره رصد زمين)

كشور: فرانسه

جزئيات ماموريت: سري سه تايي ماهواره اسپات براي اولين بار در سال 1986 با موشك آربان پرتاب شد. آنها با پشتيباني سوئد و بلژيك ساخت شدند.

* سي ست

كشور: آمريكا

جزئيات ماموريت: اين ماهواره در سال 1978 براي مطالعه اقيانوس ها با استفاده از رادار پرتاب شد.

* ارس (ماهواره كاونده منابع زميني )

كشور: سازمان فضايي اروپا

جزئيات ماموريت: اين ماهواره در سال 1990 براي مشاهده آبهاي ساحلي ، يخهاي شناور و جو زمين پرتاب شد.

* توپكس

كشور: آمريكا و فرانسه

جزئيات ماموريت: اين ماهواره در سال 1992 براي مطالعه اقيانوس ها و جريانهاي اقيانوسي و تاثير آنها بر شرايط اقليمي پرتاب شد.

* ژرس(ماهواره منابع زميني ژاپن)

كشور: ژاپن

جزئيات ماموريت: اين ماهواره در سال 1992 پرتاب شد تا به همراه ماهواره ‘ ماس1 ‘ (ماهواره رصد دريانوردي) به مشاهده اقيانوس ها بپردازد.

ايرس (ماهواره حساس از راه دور هند)

كشور: هند

جزئيات ماموريت: در سال 1988 پرتاب شد.

ماهواره هاي منابع زميني روسيه عبارتند از: ماهواره هاي اوكيان و ريسور

ماهواره‌ها چگونه به فضا مي‌روند؟

براي اينکه جسمي از حوزه‌ي جاذبه‌ي زمين خارج و به فضا پرتاب شود، بايد شتابي بيش‌تر از شتاب جاذبه‌ي زمين داشته باشد و براي رسيدن به چنين شتابي بايد انرژي مصرف کرد. در حرکت اجسام پرتابي، قانون کنش و واکنش نيوتن صادق است. طبق اين قانون هر عملي يک عکس‌العمل دارد. که اندازه‌ي آن با اندازه‌ي عمل اول برابر است و جهت آن مخالف جهت عمل اول مي‌باشد. يک توپ جنگي که گلوله‌اي را پرتاب مي‌کند خودش به جهت مقابل يعني به عقب رانده مي‌شود.

اگر بادکنکي را پر از باد کنيد و آن را رها سازيد، چون فشار داخل بادکنک بيش از فشار محيط است، هوا به سرعت از آن خارج مي‌‌شود و بادکنک نيز در جهت مخالف خروج هوا به حرکت در مي‌آيد. در محفظه‌ي احتراق موشک نيز همين اتفاق رخ مي‌دهد. البته در آنجا عمليات به وسيله‌ي يک خروجي گاز و تجهيزات ديگر کنترل و تنظيم مي‌شود. بادکنک رها شده، بي‌هدف و به اين سو و آن سو مي‌رود. اما شکل لوله‌ي خروجي گاز در موشک به گونه‌اي است که شدت رانش و فوران گاز را تقويت مي‌کند و سبب پيشروي موشک در جهتي معين مي‌شود.

هر چه فشار خروجي (مقدار گازي که در هر ثانيه از خروجي موشک به بيرون فوران مي‌کند) و سرعت خروج گاز بيش‌تر باشد نيزوي پيشبرنده‌ي موشک بزرگ‌تر خواهد بود.

موشک‌هاي باربري که ماهواره‌ها را به فضا مي‌برند، بايد شتاب گريز از جاذبه‌ي بالايي داشته باشند. در واقع با سرعت 9/7 کيلومتر بر ثانيه مي‌توان زمين را ترک کرد. براي رسيدن به چنين شتابي انرژي فوق‌العاده زيادي صرف مي‌شود. اما با اجراي عمليات پرتاب در نقاط جغرافيايي خاص مي‌توان مقدار اين انرژي را کاهش داد. زيرا وقتي که موشک روي زمين است، به علت حرکت چرخشي زمين، تاحدي تمايل دارد که در جهت غربي ـ شرقي حرکت کند. در ضمن سرعت گردش زمين در نزديکي خط استوا بيش‌تر از نقاط ديگر است. بنابر اين وقتي که موشک را در جهت غربي ـ شرقي به فضا پرتاب مي‌کنند، هر چه محل پرتاب به خط استوا نزديک‌تر باشد، استفاده از نيروي محرکه‌ي کوچک‌تري ضرورت مي‌يابد و انرژي کم‌تري صرف مي‌شود.

مدار ماهواره‌ها

ماهواره‌ها در بالاترين قسمت موشک‌هاي باربري قرار مي‌گيرند و سفرشان را به سوي مدار مورد نظر آغاز مي‌کنند. اغلب اين موشک‌ها از مرحله‌ها يا طبقاتي تشکيل مي‌شوند که هر کدام داراي يک موتورپيشبرنده‌اند. وقتي سوخت يک مرحله به پايان مي‌رسد، محفظه‌ي خالي از موشک جدا مي‌شوند و کار مرحله‌ي بعدي آغاز مي‌گردد. به طوري که سر انجام موشک در سطحي موازي با لايه‌هاي فوقاني جو زمين پيش مي‌رود. قبل از آنکه آخرين مخزن سوخت موشک از ماهواره جدا شود، ماهواره بايد به سرعت مناسب براي حرکت در مدار مورد نظر رسيده باشد. بعضي از موشک‌ها ماهواره را مستقيم به مدار مورد نظر مي‌رسانند. بعضي از آنها نيز ماهواره‌ها را ابتدا به مداري مي‌برند که به منزله‌ي توقف‌گاه يا محل پرتاب نهايي ماهواره است. ماهواره‌هايي که در اين مدارهاي موسوم به «مدارهاي انتقالي» قرار مي‌گيرند به کمک سيستم پيشبرنده‌اي که ويژه‌ي خود آنهاست به سوي مدار واسطه‌اي ديگر و سرانجام به سوي مدار نهايي بالا مي‌روند تا وظايف‌شان را در آنجا انجام دهند.

به جابه‌جايي‌هاي ماهواره‌ها از يک مدار به مداري ديگر در فضا «انتقال مداري» مي‌گويند. اين انتقال به طور معمول در نقطه‌اي موسوم به «گذرگاه هوهمان» انجام مي‌گيرد. اين گذرگاه که دو مدار را به يکديگر مربوط مي‌کند نخستين بار توسط «والتر هوهمان» مهندس آلماني شناسايي شد. براي جابه‌جايي ماهواره‌ها از يک مدار به مدار بالاتر دو نيروي محرک به آن اعمال مي‌شود. محرک اول زماني که ماهواره در نزديک‌ترين نقطه‌ي مدار نسبت به زمين قرار داد. و محرک دوم زماني که ماهواره در دورترين نقطه‌ي مدار نسبت به زمين قرار دارد، دريافت مي‌گردد.

ماهواره‌ بايد به سرعتي معين و متناسب با ارتفاع خود برسد تا از مدار خارج نشود و به سوي زمين سقوط نکند. اين سرعت به گونه‌اي است که بين نيروي جاذبه‌ي زمين و کششي که مي‌تواند ماهواره را از مداردور زمين خارج سازد (نيروي گريز از مرکز) توازن برقرار مي‌کند. به همين ترتيب ماهواره بايد راستاي حرکت يا مکان مشخصي در فضا داشته باشد تا براي مثال بتواند اخبار ارسالي از آنتن‌هاي زمين را دريافت کند. اما اغلب در جريان مأموريت‌هاي ماهواره‌اي لازم مي‌شود که مدار حرکت ماهواره تغيير کند.

راستاي نيروي گريز از مرکز زمين به طرف خارج است. اين نيرو ماهواره‌هايي را که روي مدارهاي دور زمين حرکت مي‌کنند نيز تحت تأثير قرار مي‌دهد. به گونه‌اي که گويي آنها را به خارج از مدار و نقاط دورتر از زمين مي‌راند. (پرتاب مي‌کند)

نيروي جاذبه‌ي زمين در جهت مخالف نيروي گريز از مرکز عمل مي‌کند و ماهواره‌ها را به سوي زمين مي‌کشد. نيروي گريز از مرکز و نيروي جاذبه بايد با يکديگر تعادل داشته باشند به گونه‌اي که ماهواره‌ها به زمين سقوط نکند، يا براي هميشه در فضا ناپديد نشود. اين شرايط در صورتي فراهم مي‌شوند که مقدار نيروي گريز از مرکز با مقدار نيروي جاذبه تناسب داشته باشد.

تجهيزات ويژه‌اي براي ماهواره‌ها طراحي شده است که به کمک حسگر‌ها و هدايت کننده‌هايي خاص جهت حرکت و محل استقرار آنها را روي مدار شناسايي و تنظيم مي‌کنند. به همين ترتيب يک دستگاه هدايت سه محوره و هدايت چرخشي نيز به ماهواره‌ها کمک مي‌کند تا بتواند در نقطه‌ي ثابتي در فضا باقي بماند. با استفاده از تنظيمات چرخشي همين دستگاه، ماهواره حول محور مرکزي خود به چرخش در مي‌آيد. هم چنين تثبيت ماهواره نسبت به سه محور اصلي سبب مي‌شود که دستگاه‌هاي تأمين انرژي و تجهيزات مربوط به تنظيم سرعت ماهواره نيز موقعيت ثابتي داشته باشند.

ماهواره‌هايي که بايد هميشه در نقطه‌ي ثابتي از مدار (نقطه‌ي ثابتي نسبت به زمين) قرار داشته باشند، قبل از هر چيز به موتورهايي احتياج دارند که بتوانند آنها را به مدار مقصد در ارتفاع 36000 کيلومتري زمين برسانند.

 

امواج مايكروويو

 فركانس هاي بين 3000 تا 12000 مگاهرتز براي رابطهاي در خط مستقيم كه در آن پيام رساني از طريق آنتن هايي بر فراز برجهاي بلند ارسال مي شود به كار مي رود. ايستگاههاي تكرار كننده را كه ساختاري برج مانند دارند نيز در فواصل 40 تا 48 كيلومتري ( معمولا بالاي تپه ها ) كار مي گذارند. اين ايستگاهها امواج را مي گيرند تقويت مي كنند و دوباره به مسير خود مي فرستند. بخش مربوط به امواج مايكروويو براي ارتباط مراكز پرجمعيت بسيار مفيد است چون فركانس بالا به معناي آن است كه امكان حمل باند عريضي از طريق مدولاسيون وجود دارد و اين نيز به اين معني است كه هزاران كانال تلفن را مي توان روي يك فركانس مايكروويو فرستاد. باند عريض اين نوع فركانس اجازه مي دهد كه علائم ارسالي تلويزيون سياه و سفيد و تلويزيون رنگي بر روي يك موج حامل منفرد ارسال شوند و چون اين امواج داراي طول موج بسيار كوتاه هستند براي متمركز كردن علائم رسيده مي توان از بازتابنده هاي بسيار كوچك و اجزاي هدايت مستقيم بهره گرفت.

حرکت ماهواره‌ها در مدار

ماهواره‌ها روي مدارهاي مشخصي دور زمين مي‌گردند. بعضي از اين مدارها دايره‌اي شکل و بعضي از آنها بيضي شکل‌اند. ارتفاع آنها از زمين نيز متفاوت است.

دستگاههاي ارتباطي ماهواره ها در باند مايكروويو عمل مي كنند در واقع ماهواره ها صرفا ايستگاه مايكروويو غول پيكري است در مدار زمين كه با كمك پايگاه زميني بازپخش مي شود. اين مدار تقريبا دايره شكل در ارتفاع 36800 كيلومتري بالاي خط استوا قرار دارد و در اين فاصله سرعت ماهواره با سرعت زمين برابر است و نيروي خود را به وسيله سلولهاي خورشيدي از خورشيد ميگيرد. نيروي جاذبه زمين شتاب زاويه شي قرار گرفته در مدار را دقيقا بي اثر مي سازد. در اين فاصله دور چرخش ماهواره ها با حركت دوراني زمين كاملا همزمان و برابر است و باعث مي شود ماهواره نسبت به نقطه مفروض روي زمين ثابت بماند. انتخاب مدار حرکت براي هر ماهواره به نوع وظايفي بستگي دارد که به آن ماهواره واگذار شده است.

در عکس زير سه ماهواره‌ در سه مدار مختلف را مشاهده مي‌کنيد. ماهواره‌ي قرمز رنگ بر مدار GEO قرار دارد و اگر توجه کنيد مي‌بينيد که هميشه بر فراز نقطه‌اي ثابت از زمين قرار دارد.

 

چگونگي ارسال و دريافت اطلاعات

ايستگاه زميني در كشور اطلاعات را با فركانس 6 گيگاهرتز ارسال مي كند. اين فركانس فركانس UPLINK ناميده مي شود. سپس ماهواره امواج تابيده شده را گرفته و با ارسال آن به نقطه ديگر كه بر روي فركانس حامل متفاوت DownLink برابر 4 گيگا هرتز است عمل انتقال اطلاعات از فرستنده به گيرنده را انجام مي دهد. در واقع ماهواره اطلاعات گرفته شده را به سمت مقصد تقويت و رله مي كند. آنتن ماهواره ترانسپوندر نام دارد. از مدار همزمان با زمين هر نقطه از زمين بجز قطبين در Line of sight است. و هر ماهواره مي تواند تقريبا 40 % از سطح زمين را بپوشاند. آنتن ماهواره ها را طوري مي شود طراحي كرد كه علائم پيام رساني ضعيف تر به تمام اين ناحيه فرستاده شود و يا علائم قويتر را در نواحي كوچكتري متمركز كند. بر حسب مورد اين امكان وجود دارد كه از ايستگاه زميني در كشوري فرضي به چندين ايستگاه زميني ديگر واقع در كشورهاي گوناگون علائم ارسال كرد. به طور مثال : وقتي برنامه اي تلويزيوني در تمام شهر ها و دهكده هاي يك يا چند كشور پخش شود در اين حالت ماهواره ، ماهواره پخش برنامه است ولي وقتي علائم ارسال ماهواره در سطح گسترده اي از زمين انتشار يابد ايستگاههاي زميني بايد آنتنهاي بسيار بزرگ و پيچيده اي داشته باشند. هنگامي كه علائم ارسالي ماهواره در محدوده كوچكترين متمركز مي شوند و به حد كافي قوي هستند مي توان از ايستگاههاي زميني كوچكتر ساده تر و ارزانتر استفاده كرد.

از آنجاييكه ماهواره ها براي جلوگيري از تداخل امواج راديويي بايد جدا از هم باشند لذا شماره مكان هاي مداري در مدار همزمان با زمين كه امكان استفاده آن براي ارتباطات وجود دارد محدود است. از اين رو جاي شگفتي نيست كه وظيفه مديريت در امور دستيابي به مدار و استفاده از فركانس ها براي انواع روز افزون و متنوع كاربردهاي زميني و ماهواره اي بوسيله شمار روزافزوني از كشورها بي نهايت دشوار شده است. از سويي استفاده از ماهواره ها در كشورهاي متمدن و پيشرفته به عملكرد دقيق و عمليات روز به روز دقيق تر نه تنها از نظر به كارگيري شيوه خودشان بلكه از نظر همسايگانشان در مدار همزمان با زمين نياز مي باشد. برخي از ماهواره ها نيز در مدار ناهمزمان با چرخش زمين non- geosynchronous قرار داده مي شوند.در ماهواره هاي ناهمزمان با مدار زمين ماهواره ديگر در ديد ايستگاه زميني نيست زيرا كه سطح افق زمين را پشت سر مي گذارد و از ديررس خارج مي شود در نتيجه براي اينكه ارسال همواره ادامه يابد به چندين ماهواره از اين نوع نياز است و چون نگهداري و ادامه كار چنين شيوه ارتباطي بسيار پيچيده و گران است لذا كاربران و متخصصان طراحي ماهواره ها بيشتر جذب ماهواره همزمان با زمين مي شود.

 

فركانس هاي بالاي فركانس مايكروويو

 با كشف ليزر براي نخستين بار آن قسمت از محدوده فركانسي كه بالاتر از باند فركانس هاي مايكروويو بودند به منظور حمل پيام هاي بي سيم در نظر گرفته شدند. پرتو هاي ليزري تحت تاثير عواملي مانند مه – غبار — خرابي وضع هوا و روزهاي بسيار داغ به شدت ضعيف مي شوند. اگر چه ليزر براي حمل اطلاعات تا مسافت هاي كوتاه خط ارتباطي بسيار عالي ايجاد مي كند ولي چون پرتو ليزر خاصيت هدايت شونده بالايي دارد بازداشتن يا سد كردن آن بسيار دشوار است. اين امر سبب مي شود براي ارتش و بعضي از مقاصد نظامي كه شيوه هاي آن ها بايد داراي حفظ اسرار باشد بسيار سودمند است در ضمن دستگاه ليزر براي كاربردهاي ارتباط سيار از سبكي و قابليت حمل خوبي برخوردار است. برخلاف امواج راديويي امواج نوري را نمي توان با عبور دادن جريان هاي متناوب در سيم ها توليد كرد آن ها تنها با فرايند هايي كه داخل اتم روي مي دهد به وجود مي ايند فن آوري تار نوري مشابه موج رسان فلزي مايكروويو براي پرتو تاباني الكترومغناطيسي در ناحيه نور مرئي تعريف شده است. اين شيوه به طور كلي شامل رشته اي شيشه اي با نازكي موي انسان است كه از هدر رفتن انرژي نور در مسافت طولاني جلوگيري مي كند همچنين بر خلاف پرتوي نور معمولي پرتوي نور ليزري تكفام است يعني فقط داراي يك فركانس تنها است. پرتوي ليزر داراي گستره پهن فركانس است كه خاصيت گسيختگي نور را ندارد به همين دليل آن ها را مي توان دقيقا به همان طريق كه با فركانس هاي مايكروويو تعديل مي شوند و تغيير نوسان مي دهند را با پيام هاي تلفني و اطلاعات و علائم تصويري تعديل كرد.

به هر حال چون فركانس آن ها خيلي بالاتر است به تناسب آن مي توان تعداد بيشتري از امواج و كانالها را انتقال دهند. به طور كلي مقايسه بين شيوه هاي مختلف ارسال امكان پذير مي باشد. روابط بين فرستنده و گيرنده خواه انتشار از روي سيم و خواه از هوا به نوع ساخت شيوه ارتباطي بستگي دارد و به همين ترتيب باند به فركانس به كار رفته به شرايط حل مساله ارتباطاتي وابسته است. بيشتر فركانسهاي در دسترس را مقررات ملي و توافق هاي بين المللي تعيين مي كنند. اگر چه تصميمات مربوط به شيوه ها و نحو ارسال امري فني به شمار مي آيد ولي در اكثر اوقات ملاحظات سياسي آن را در بر مي گيرد.

رصد کردن ماهواره‌ها در آسمان شب

بهترين موقع براي مشاهده ي يك ماهواره با چشم، هنگام بامداد يا شامگاه است. در اين مواقع خورشيد زير افق است، ناظر در ناحيه ي تاريكي جاي دارد ولي ماهواره كه چند صد كيلومتر ارتفاع دارد، نور خورشيد را دريافت و منعكس مي كند.

كساني كه تلسكوپ در اختيار دارند مي توانند به راحتي ماهواره ها و ايستگاههاي فضايي را وقتي در آسمان محل سكونت آنها قرار دارند رصد كنند. براي اينكه ببينيد كه چه زماني ماهواره يا ايستگاه فضايي در آسمان محل سكونتتان وجود دارد مي توانيد به سايت زير مراجعه كنيد و محل سكونت خود را انتخاب كنيد و مشاهده كنيد كه چه اجرامي در آسمان آن محل براي رصد وجود دارند.

http://www.heavens-above.com/countries.asp

تلسکوپ فضايي هابل

تلسکوپ فضايي هابل را مي‌توان يک ماهواره‌ي علمي ـ پژوهشي دانست که با ارسال اطلاعات مفيدي از جهان کمک بسيار بزرگي به منجمان و دانشمندان کرده است.

نام اين تلسکوپ از نام دکتر ادوين هابل (1889–1953) گرفته شده است. اين تلسکوپ در تاريخ 24 آوريل 1990 از space shuttle Discovery (STS-31) به فضا پرتاب شد. در تاريخ 25 آوريل 1990 پس از پرتاب اين تلسکوپ را در فضا آماده استفاده کردند. اين تلسکوپ در ماموريت‌هاي مختلفي که براي بازسازي آن صورت گرفته، تعمير شده است که اين ماموريت‌ها در تاريخ‌هاي دسامبر 1993، فوريه 1997، دسامبر 1999و فوريه 2002 انجام شده‌اند. و اميد است که باز هم اين ماموريت‌ها ادامه داشته باشد و بتوانيم سال‌هاي سال از اطلاعاتي که اين تلسکوپ براي ما ارسال مي‌کند استفاده کنيم. طول هابل برابر 2/13 متر (5/43 فوت) و وزن آن برابر11110 کيلوگرم است. و بيشترين قطر آن 2/4 متر (14 فوت) مي‌باشد. اندازه‌ي تلسکوپ فضايي هابل تقريبا برابر يک اتوبوس بزرگ است ولي اين تلسکوپ مي‌تواند در قسمت بار يک شاتل فضايي جا شود.

هزينه‌ي پرتاب تلسکوپ فضايي هابل به فضا برابر 5/1 بيليون دلار است. مداري که اين تلسکوپ بر روي آن دور زمين مي‌چرخد در ارتفاع 569 کيلومتري سطح زمين است و زاويه‌اي که اين مدار با خط استواي زمين مي‌سازد برابر 5/28 درجه است. اين تلسکوپ در مدت زمان 97 دقيقه يک بار اين مدار را طي مي‌کند. سرعت تلسکوپ فضايي هابل برابر 28000 کيلومتر در ساعت است.
اين تلسکوپ قادر به مشاهده و رصد خورشيد و عطارد و هر چيزي که بسيار نزديک به خورشيد باشد نيست. حساسيت به نور اين تلسکوپ از طيف فرابنفش تا مادون قرمز و هر طول موجي که بين اين دو باشد هست. (115-2500 نانومتر) اولين تصوير توسط اين تلسکوپ در تاريخ 20 مي 1990 گرفته شده است. که اين عکس متعلق به Star Cluster NGC 3532 است.

هابل در طي هر هفته تقريبا 120 گيگابايت اطلاعات علمي به زمين مخابره مي‌کند. که اين حجم از اطلاعات برابر 1097 متر کتاب است که در کنار هم در قفسه‌اي چيده شده باشند. اين اطلاعات به سرعت بر روي ديسک نوري مغناطيسي ذخيره مي‌شود. انرژي هابل از خورشيد تامين مي‌شود. که اين انرژي بوسيله‌ي دو سلول خورشيدي که هر کدام 62/7 متري هستند تامين مي‌شود. اين انرژي برابر 2800 وات مي‌باشد. در مدار متوسط هابل انرژي‌اي برابر 28 لامپ 10 وات مصرف مي‌کند.

هابل مي‌تواند از اشيايي که در فواصل دور هست و نيز اشيا بسيار کم نور تصويري تهيه بکند. و وقتي که به هدف خود نگاه مي‌کند ميزان انحراف آن 1000/7 arcsecond است. که اين مقدار انحراف برابر عرض تصويري است که انسان مي‌تواند از فاصله‌ي 1 مايلي ببيند.
دو آيينه با مشخصات زير در اين تلسکوپ استفاده مي‌شوند :

آيينه‌اي اول :

قطر 4/2 متر
وزن 828 کيلوگرم
آيينه‌ي دوم :
قطر 3/0 متر
وزن 3/12 کيلوگرم

منبع ذخيره‌ي انرژي هابل 6 باطري نيکل _ هيدروژن (NiH) است که گنجايش ذخيره سازي انرژي اين باطري‌ها برابر 20 باطري ماشين مي‌باشد. براي کسب اطاعات بيشتر و مشاهده‌ي اطلاعات و عکس‌هايي که توسط اين تلسکوپ ارسال شده است مي‌توانيد به سايت رسمي تلسکوپ فضاي هابل به آدرس http://www.hubblesite.org مراجعه کنيد.

اصطلاحات ماهواره هاي تلويزيوني

رسيور (STB)(Set Top Box ) : وسیله ای است که وظیفه ی تجزیه و تحلیل سیگنالهای دریافتی از دیش و ال ان بی وتبدیل آنها به صوت و تصویر را دارا میباشد.. انواع مختلفي دارد كه بعضي از آنها مخصوص فركانس هاي مخصوص (رسيورهاي مورد استفاده براي كانال هاي خبري) است. فرق آن با كارتهاي DVB در اكسترنال (بيروني) بودن آنست.

كارت رسيور DVB Card) يا به اختصار كارت DVB وسيله اي است كه بر روي اسلات PCI كامپيوتر قرار مي گيرد و همانند رسيور مي تواند كانال هاي ماهواره اي را پخش ( و البته ضبط)كند. براي دريافت اينترنت از طريق ماهواره نيز مي توان از آن استفاده كرد. فرق آن با رسيور در اينترنال (داخلي) بودن ان است و البته منبع تغذيه جدا ندارد. اين كارت ها با استفاده از برنامه هايي به اسم پلاگين به باز كردن كانال هاي كارتي مي پردازند و از اين نظر خيلي قوي هستند.

اين كارت ها داراي دو نوع هستند:

كارت هاي دي وي بي سخت افزاري: اين كارت ها به صورت جداگانه از كامپيوتر داراي سي پي يو هستند و خود كارت مستقلا به انجام وظايفش مي پردازد و براي كامپيوتر هايي كه داراي سي پي يوي قدرتمندي نيستند مناسب است. از انواع ان مي توان به كارت هاي بر پايه اسكاي استار 1 (ss1 Base) مثل خود اسكاي استار1 و يا نكزوس (Nexus) اشاره كرد.

كارت هاي دي وي بي نرم افزاري: اين كارت ها براي انجام كارهايشان محتاج استفاده از سي پي يوي كامپيوتر هستند. اين مدل كارت ها كه ارزان قيمت تر از نوع اول هستند (بيشتر از نصف قيمت) سي پي يو هاي قدرتمندي را طلب مي كنند. (حداقل پنتيوم 4 ) اين كارتها قابليت سازگاري بسيار خوبي با پلاگين ها دارند. از انواع موجود در بازار ايران: كارتهاي بر پايه تواي هاين (Twin Haine Base) مثل خود تواين هاين، ويژن پلاس، پيناكل و … و كارت هاي اسكاي استار2 (SS2) و نوا (Nova).

برنامه هاي مرجع (OS) : برنامه هايي هستند كه با استفاده از آن مي توان كانال هاي ماهواره اي را با كارت هاي دي وي بي ديد، كانال ها را بالا پايين كرد، فركانس هاي جديد را به آن اضافه كرد و تصاوير را ضبط (Capture) كرد و … داراي دو نوع است:

برنامه هاي اوريجينال (اصلي): اين برنامه ها روي CD هاي همراه كارت ها موجود است و از ان فقط بر روي همان مدل خاص مي توان استفاده كرد. اين برنامه ها به دليل آنكه قابليت هاي مناسبي براي استفاده از پلاگين ها ندارند توسط كاربران استفاده نمي شود.

برنامه هاي عمومي: اين برنامه ها قابليت استفاده توسط اكثر كارتها (يا فقط يك يا تعدادي از آنها) را دارا مي باشند و حسن آن نسبت به برنامه هاي اصلي قابليت مطلوب سازگاري با پلاگين ها است. انواع بسيار زيادي دارد كه از بهترين و معمول ترين انواع آن مي توان به پراگ دي وي بي (ProgDVB)، ماي تي تر (My Theater) يا MB و آلت دي وي بي (Alt DVB) اشاره كرد.
پلاگين: (Plugin) برنامه هايي هستند كه بر روي برنامه هاي بالا سوار ميشوند و مي توانند كد و كم (خشاب) را براي كارت رسيور شبيه سازي كنند. با استفاده از پلاگين ها مي توان كانالهاي هك شده را مشاهده كرد.

سيستم كدگذاري: (Coding Type)كانال هاي ماهواره اي بر دو نوعند:

(1 كانال هاي آزاد Free To Air) (FTA) اين كانالها براي ديدن احتياج به كارت يا وسيله ديگري ندارد و امواج آن به صورت آزاد (Clean) فرستاده مي شود. مثل كانال هاي ايراني يا VOX و RTL و …

(2 كانال هاي كارتي يا كد شده Scrambled Channels) (PAY TVs)
برای دیدن کانال های کارتی در حالت استاندارد باید از خشاب (کم) مربوط به آن نوع سیستم کدگذاری و کارت آن استفاده کرد. این کارتها همیشگی نیستند و بایستی معمولا شش ماهه یا یک ساله دوباره شارژ شوند. اما با به اصطلاح پچ کردن رسیور میتوان بدون نیازبه داشتن کم یا کارت اوریجینال کانال ها را باز کرد.

كانال هاي كدشده براي كد كردن (Coding) از سيستم هاي كدگذاري استفاده مي كنند. اين سيستم ها عبارتند از:

وي اكسس 1 (Viaccess1) (VIA1)، تي پي اسكريپت (TPScrypt) (TPS)، وي اكسس 2 (Viaccess2) (VIA2)، سكا1 يا مديا گارد (Seca1) (MediaGuard)، سكا2 (Seca2)، ايردتو1 (Irdeto1)، ايردتو2 (Irdeto2)، اسكاي كريپت (SkyCrypt)، ناگراويژن1 (Nagravision)، ناگراويژن2 (Nagravision2)، پاور ويژن (PowerV) و ….. (هر گاه سيستمي بدون عدد ذكر شد منظور نوع 1 آنست يعني هر موقع كه گفته شد سيستم يك كانال وي اكسس است منظور وي اكسس1 است).

همانطور كه گفته شد براي ديدن كانال هاي كارتي در حالت استاندارد ما بايد خشاب (كم) مربوط به آن نوع سيستم كدگذاري و كارت آن را داشته باشيم. (مثلا براي يك كانال كدگذاري شده با وي اكسس احتياج به يك كم وي اكسس و كارت مخصوص آن كانال يا كانالها احتياج داريم) كه قيمت هاي بسيار بالايي دارند و هميشگي نيز نيستند و بايد معمولا شش ماهه يا يك ساله دوباره شارژ شوند. اما ما با به اصطلاح پچ كردن رسيورمان كاري مي كنيم كه بدون نياز به داشتن كم يا كارت اوريجينال كانال ها را باز كنيم.

کم Cam) کم يا به فارسی خشاب دستگاهي است كه كارت درون آن قرار مي گيرد. با توجه به سازگاري با سيستم هاي كدگذاري انواع مختلفي دارد. بعضي فقط يك سيستم را ساپورت مي كنند و انواع ديگري سيستم هاي زيادتري را ساپورت مي كنند. از انواعي كه چندين سيستم را ساپورت مي كنند مي توان به زتا، مجيك كم، فري كم، ماتريكس، ماتريكس ريلودد، دراگون، دراگون II ، جوكر و …. اشاره كرد.

مولتي كس Multi Cas) مولتي كس يا مولتي كم به كمي گفته مي شود كه چندين سيستم را ساپورت كند و البته به طور معمول فقط به كم هايي گفته مي شود كه ابتدا خالص بوده اند (يعني فقط يك سيستم را پشتيباني مي كرده اند) و بعد ساپورت بقيه سيستم ها را روي آن شبيه سازي كرده اند. گاهي به آن آل كم (All Cam) هم گفته مي شود كه البته اصطلاح غلطي است و هنوز كمي وجود ندارد كه تمام سيستم هاي كد گذاري را به طور كامل ساپورت كند.
كارت Card) درون خشاب قرار مي گيرد. انواع مورد استفاده غير اوريجينال بر حسب حافظه شان قيمت هاي متفاوتي دارند. ساده ترين نوع آن گلد است و بعد فان كارت ها. از انواع كارت ها مي توان به گلد، سيلور، فان، تيتانيوم و … اشاره كرد.

پچ Patch) پچ يا پروگرام به عملي گفته مي شود كه طي آن رسيور (يا كم) را به وسيله كامپيوتر يا وسايل ديگر (Box 2 Box) يا با (Cas Interface) برنامه ريزي مي كنند تا بتواند كانالهاي كارتي را بدون استفاده از كارت و كم اوريجينال باز كند. البته بايد توجه داشته باشيد كه باز كردن يك كانال منوط به آنست كه ابتدا سيستم كدگذاري آن هك شده باشد. سيستم هاي زير به طور كامل هك شده اند:

وي اكسس1، تي پي اسكريپت، سكا 1، ناگراويژن، ايردتو1.

سيستم هاي زير به طور محدود هك شده اند يعني بعضي از كانال هاي آن را مي توان باز كرد و بعضي را نه:

سكا2، وي اكسس2.

اسكاي كريپت كه كانال هاي نوزآپ هاتبرد و ماهواره آسترا روي اين سيستم پخش مي شود (كانال هاي FreeX كه البته در حال حاضر بر روي هاتبرد تغيير سيستم داده و كانال هاي FullX 1 & 2) بر خلاف نظر خيلي از دوستان هك نشده است و شرايط ويژه اي دارد كه البته اينجا فرصت بحث روي آن نيست.

پس براي باز كردن يك كانال ابتدا بايد سيستم كدگذاري آن هك شده باشد (يعني روي يكي از سيستم هاي بالا باشد) و بعد پچ آن براي رسيور شما موجود باشد. پس به همين دليل نمي توان به عنوان مثال كانال هاي SHOW TIME را روي ماهواره نايل ست يا كانال MTV را روي هاتبرد ياز كرد چون هنوز الگوريتم كدگذاري آن هك نشده است. بعد از ريختن پچ رسيور شما براي باز كردن كانال احتياج به كد دارد.

كد (Key) = به زبان ساده هر كانال يا كانال ها (پكيج) در هر لحظه از يك (يا چند) كليد يا كد براي قفل گذاري خود استفاده مي كند كه در صورتي كه شما الگوريتم آن سيستم را در اختيار داشته باشيد (اگر رسيور شما پچ شده باشد آنرا در اختيار داريد) با دادن كليد يا كد به رسيورتان مي توانيد آن كانال را باز كنيد و از ديدنش لذت ببريد. پروايدرها براي اينكه كسي نتواند كانال هايشان را به صورت غير قانوني ببيند اين كدها را هر چند وقت يكبار تغيير مي دهند. اين مدت براي هر كانال يكسان نيست. به طور مثال كانال BBC PRIME هر دو سه سال يك دفعه كد عوض مي كند يا پروايدر SRG SWISS هر 40-45 روز يك دفعه كد عوض مي كند يا كانال هاي RAI ITALIA در اول هر ماه كد عوض مي كنند يا مثلا كانال هاي سيستم ناگراويژن (پل ست ها بر روي هاتبرد) در هر روز چند مرتبه كد عوض مي كنند.

اوتوآپديت Auto Update) (AU) خاصيتي كه طي آن ديگه احتياجي به دادن كد جديد نداريم و خود برنامه كدهاي جديد را جايگزين قبلي ها مي كند. در مورد ناگراويژن ها (پل ست ها بر روي هاتبرد) چون تعويض كدها بسيار سريع صورت مي گيرد برنامه ها معمولا با اين خاصيت ارائه مي شود. در مورد بقيه سيستم ها با داشتن مستر كي (Master Key) و وارد كردن ان مي توانيم اين خاصيت را داشته باشيم و از شر كد دادن راحت شويم! مستركي ها را بوسيله وسايل مخصوصي (سيزن اينترفيس يا بعضي پلاگين هاي كارت هاي رسيور) و به شيوه مهندسي معكوس و با محاسبه هاي سنگين و سطح بالاي رياضي مي توان از روي كارت هاي اوريجينال استخراج كرد. منتهي اين كد ها را در اينترنت پخش نمي كنند چون اگر شناسايي شود بلافاصله توسط صاحبان كانالها (پروايدر ها) باطل مي شود و بيشترين ضرر را صاحب اصلي مستر كي مي كند! تغيير سيستم بسياري از كانال ها (پكيج ها) به سيستم هاي قويتر به خاطر همين لو رفتن مستر كي ها بود زيرا دارنده مستر كي با صاحب يك كارت اوريجينال هيچ تفاوتي نمي كند!

پكيج Package) به تعدادي كانال كه توسط يك پروايدر و معمولا تحت يك (يا چند) سيستم كدگذاري يكسان و تحت يك الگوريتم ارائه مي شود پكيج گفته مي شود. منظور از تحت يك الگوريتم اينست كه تمام اين كانال ها بر وري يك انديس كي (Index Key) قرار دارند و همگي يك كد دارند. يعني با وارد كردن يك كد تمام آن كانال ها باز مي شود. البته استثناهايي نيز وجود دارد كه يك پكيج بر روي چندين انديس كي ارائه مي شود. از پكيج ها مي توان به پكيج پل ست (كه حاوي حدود 25 كانال است) يا پكيج ABSat (كه حاوي 17 كانال است) يا پكيج SRG SWISS (كه حاوي 6 كانال است) و … اشاره كرد.

پروايدر Provider) به ارائه دهنده هاي پكيج ها پروايدر گفته مي شود. اين پروايدرها صاحب مالكيت معنوي پكيج ها هستند و سياست هاي تهيه و پخش را آنها تعيين مي كنند. (كارهايي از قبيل حذف يا اضافه كانال يا تغيير فركانس يا تعيين نوع سيستم كدگذاري و …) پروايدرها به شدت پيگير سو استفاده از كانال هايشان هستند و شكايات زيادي را بر عليه كمپاني هاي سازنده رسيور و كم و البته هكرها (اگر پيدايشان كنند!) ارائه مي كنند. بسياري از تغيير لودرها و سخت افزارها به دنبال همين پيگيري ها صورت مي گيرد.

فلش Flash) آي سيي (IC) در رسيور است كه حكم هارد ديسك را براي آن دارد و برنامه هاي رسيور روي آن قرار مي گيرد.

همچنين به برنامه كه روي فلش قرار دارد و حكم فايل بوت را براي رسيور دارد را هم گفته مي شود. كار آن مقايسه سخت افزار هاي رسيور و تعيين ارتباط اجزاي رسيور با هم است. (ارتباط بين كم و تيونر و ورودي ها و خروجي ها و (…

لودر Loader) برنامه اي كه حكم كيبورد كامپيوتر را دارد و و بوسيله آن برنامه ها را به رسيور منتقل مي كنند.

فريمور Firmwear) فريمور يا به فارسي ميان برنامه، برنامه ايست كه حكم ويندوز را براي رسيور دارد و تمام تنظيمات و تجزيه و تحليل هاي رسيور را انجام مي دهد.

اموليتور Emulator) اموليتور يا به فارسي شبيه ساز يك فريمور ارتقا يافته (هك شده!) است كه در آن الگوريتم سيستم هاي كد گذاري و نحوه استفاده از كد ها (Keys) تعريف شده است. به وسيله اموليتور مي توان پكيج ها را به صورت UnPrivacy (غير قانوني) مشاهده كرد. اموليتور براي هر رسيور و هر مدل و با هر لودر ورژني متفاوت است. يكسري از رسيورها داراي اموليتور نوشته شده توسط هكرها هستند و بعضي نيز نيستند.

مستر كد Master Pin Code) مستر كد يا به فارسي شاه كليد، پين كد اصلي رسيور است كه در صورتي كه پين كدي كه براي گذاشتن رمز روي كانال ها يا محافظت از كانالها گذاشته مي شود فراموش شود با وارد كردن آن بسته به نوع رسيور مي توان آنرا بازيابي كرد يا تغيير داد.

بيم Beem) بيم يا به فارسي پوشش عبارتست از محدوده پوشش يك فركانس يا ماهواره. بايد توجه كرد كه ماهواره ها و فركانس هاي آن مثل امواج تلويزيوني داراي پوشش (بيم) هستند و مثلا ماهواره تل استار 5 را نمي توانيم ما در ايران بگيريم چون روي ايران بيم ندارد يا امواج سوپر هاتبرد (كه ماهواره اش روي ايران بيم دارد) ما نمي توانيم در تهران بگيريم چون روي تهران بيم ندارد. یعنی دقیقا به همان دلیلی که شبکه استانی اصفهان را در تهران نمیتوانیم بگیریم.

سویچر

سوییچر وسیله هست که از طريق ان شما می توانید تا 4 دیش مجزا (در واقع ال ان بی، چون ممکن است روی یک دیش دو یا چند ال ان بی داشته باشیم) را به یک رسیور وصل کنید و هر چهار جهت بر روی یک رسیور استفاده کنید …

 

شما وقتی بخواهید بیش از یک دیش و ال ان بی داشته باشید باید هرکدام از آنها را با سیم رابط به ورودی سوئیچ داده و از تنها خروجی آن به ورودی رسیورتان بدهید.

در تنظیمات آنتن رسیور گزینه ای برای انتخاب موتور (برای انتن گردان ) و DISEQC برای سوئیچ و حالت سوم آن خاموش است . حالت سوئیچ را که انتخاب کردید بسته به نوع دستگاه شما می توانید از 2 تا 16 ال ان بی را روی دستگاهتان تعریف کنید. نرمال آن 4 ورودی بنام ABCD می باشد. در دستگاههای مانند استرانگ 4400 گزینه های فرعی تعریف شده تا بتوان با چند سوئیچ توام بتوان 16 ال ان برای دستگاه تعریف کرد. (فعلا کاربردی برای ما ندارد لذا به آن نمی پردازیم )

سوئیچ 1 به 2 و 1 به 4 داریم که اولی دو ورودی و دومی چهار ورودی دارد.

سوئیچهایی که داخل بازار ایران است مارکهای مختلفی دارد.

استارست – گلف استار – دیجیتال – نوکیا – سوپراستار و مارکهای دیگر.

آنچه در مورد استفاده از سوئیچ مهم است نحوه استفاده و بستن اتصالات آن است . اگر کابل ورودی دستگاه را به یکی از ورودیهای سوئیچ بزنیم گاها دو ورودی روبروی هم و گاهی تمامی سوئیچ می سوزد. هنگام روشن بودن دستگاه از بستن یا بازکردن اتصالات خودداری کنید. همیشه اول ورودی های دیش ها را به سوئیچ ببندید و در پایان ضمن اینکه مطمئن هستید دستگاه خاموش است کابل آنرا به خروجی سوئیچ ببندید. سوئیچ را در مکانی قرار دهید که از آب گرفتگی دور باشد. آب نیز می تواند باعث خرابی آن شود. یکی دیگر از نکاتی كه بايد توجه كرد اين است که اگر ضربه محکمي به سوئیچ بخورد گاهی اوقات آسیب می بیند و درست کار نمی کند.

بعضی اوقات مشاهده شده که در اثر زیاد و سریع عوض کردن کانالها سوئیچ قاطی می کند و پیام درجستجوی سیگنال می دهد. اینگونه موارد سعی کنید با خاموش و روشن کردن رسیور از پشت دستگاه سوئیچ را reset کنید.

تآثیر شیشه بر روی امواج

تقریبآ نیمی از امواج منتشره توسط ماهواره ها از شیشه عبور میکنند ، البته با توجه به اصل شکست نور و تابعیت امواج از این قانون ، امواج در حین عبور از شیشه عملآ دچار تغییر زاویه و کاهش قدرت سیگنال میشوند و مقداری از امواج نیز توسط شیشه انعکاس پیدا میکنند .

شما به راحتی میتوانید این قضیه را با استفاده از یک دیش معمولی و یک دستگاه آنالوگ عملآ تجربه کنید . چون با ریسیور دیجیتال این آزمایش عملی نیست .

در صورتی که از پشت شیشه امواج را دریافت کنید خواهید دید که کیفیت تصویر تا 50% کاهش میابد . همچنین اگر دیش را برای دریافت امواج ارسالی در جهت مخالف ماهواره و قرینه و رو به شیشه تنظیم نمایید ، خواهید دید که امواج منعکس شده توسط شیشه نیز با 50% کاهش از نظر کیفیت همچنان قابل دریافت است .

فايندر براي جهت يابي ديش

تعریف فایندر:

فایندر وسیله ای است برای جهت یابی دیش و در کل از زحمت بردن رسیور و تلویزیون به بالای پشته بام جلو گیری می کنید. بعضی ها به پندار اشتباه فکر می کنند که فایندر را تا به LNB زدند دیگر خودش پیدا می کند که این طرز فکر اصلا درست نیست تنظیم با فایندر هیچ فرقی با رسیور ندارد.

مدلها و قیمت:

فایندر در کل به 2 مدل اصلی تقسیم می شود دیجیتال و آنالوگ که در ایران بیشتر نصابان و کاربران از نوع آنالوگ استفاده می کنند هم ارزان تر است و هم فراوانتر.
فایندر را می توانید از کسانی که تو کار دیش و رسیور هستند بخرید و قیمتش بستگی به ساخت چین یا تایوان بودن آن است.

چینی: حدود 8 هزار تومان

تایوانی: حدود 12 هزار تومان

روش کار با فایندر:

در قسمت منوی سیستم رسیورتان روی فرکانس مورد نظری که قسط دارید روی آن تنظیم دیش را آغاز کنید بروید و سپس به سراغ LNB ها روفته و یک سر فایندر که نوشته شده است To LNB را به LNB بزنید و سر دیگر که نوشته شده است To Reciver را به کابل اصلی که به رسیور می رسد بزنید.

توجه: از فرکانسهای افقی H استفاده کنید.

توجه: اگر شما از ترمینال 4*1 استفاده می کنید باید کابل اصلی را از ترمینال خارج کرده و آنتن را به فایندر به صورت مستقیم وصل کنید.

بعد از نصب فایندر عقربه فایندر را به وسیله ولومی که روی فایندر است به سمت 5 تا 6 بیاورید و با حرکت دیش به صورت عمودی و افقی سعی کنید که عقربه به سمت 10 برود و سپس عقربه را با ولوم به شماره 6 برگردانید و دوباره این عمل را انجام دهید تا دیگر عقربه پیشرفتی نداشته باشد.
مراحل زير را دنبال کنید:

ساعت LNB را باید تنظیم کنید(منظور از ساعت فلش مثلثی شکلی است که در حاشیه دایره LNB حک شده است)

بعضی از ساعت های مربوط به جهت های مختلف:

HOTBIRD ساعت 10-11

NILSAT ساعت 10

ARABSAT ساعت 11

INTELSAT902 ساعت 6

TORKSAT ساعت 12

موقعیت ماهواره مورد نظر را بدانید.

بعضی از موقعیت های ماهواره ها

29 HOTBIRD درجه به سمت راست قبله

35 NILSAT درجه به سمت راست قبله

20 ARABSAT درجه به سمت چپ قبله

20 INTELSAT درجه به سمت چپ قبله

TORKSAT درست خود قبله

حدوداً دیش را به سمتهای داده شده بچرخانید و آرام آرام دیش را به سمت چپ یا راست ببرید و در همان حال وضعیت بالا و پایین بودن میله عمودی را هم تغییر دهید تا فایندر شروع به بوق زدن ممتد و بدون قطع کنید وقتی که فایندر بوق بدون قطع شدن زد یعنی اینکه دیش شما در باند فرکانس ماهواره مورد نظر می باشد.

توجه: بوق هایی که در حرکت دادن دیش تولید می شود به علت این است که در جهت ماهواره دیگری قرار دارید و به این بوق ها دل خوش نکنید فقط اگر بوق ممتد و بدون قطعی شنیدید به معنی پیدا شدن ماهواره است.

توجه: بعد از شنیدن بوق دیش را كمي محکم کنید و با حرکت های آرام و میلی متری سعی در بهتر شدن جهت فایندر بکنید و ساعت LNB را هم نیز بعد از اتمام کار با چرخاندن آن به آرامی به بهترین حالت ثابت کنید

 

 

نمای فایندر:

نمای داخلی فایندر

ماهواره ها و فركانس هاي مخابراتي

لايه أنيوسفر در فركانس حدود 30 مگا هرتز به صورت شفاف عمل مي كند. علائم ارسالي بر روي اين فركانس مستقيما از ميان آن مي گذرد و در فضاي بيرون گم مي شوند. اين فركانس ها همچنين در خط مستقيم ديد حركت مي كنند. به اين دلايل براي مقاصد ارتباطي آن ها را بايد به طريقه هاي گوناگون به كار گرفت. فركانسهاي 30 تا 300 مگاهرتز بسيار مفيد و كارامد هستند چون انتشار آنها با وجود محدود بودن پايدار است.

اين امواج با چنين فركانسي براي امواج تلويزيون كارامدند زيرا فركانسهاي بالاي آن ها اجازه حمل مقادير فراواني از اطلاعات مورد لزوم را مي دهد و براي پخش صداي داراي كيفيت بالا نيز سودمند مي باشد. علت اين امر اين است كه در اين محدوده از فركانس براي كانالهاي پهن جا وجود دارد. قسمتي از باند UHF را كه بين 790 تا 960 مگاهرتز قرار دارد مي توان براي مرتبط ساختن ايستگاههايي با فاصله بيش از 320 كيلومتر به شيوه به اصطلاح پراكندگي در لايه تروپوسفر زمين به كار برد. اين شيوه به توانايي گيرنده دوردست در گرفتن بخش كوچكي از علائم فركانس UHF كه به دليل ناپيوستگي هاي بالاي لايه تروپوسفر پراكنده شده بستگي دارد. يعني علائم در جايي پراكنده مي شوند كه تغييرات شديدي و تندي در ضريب شكست هوا وجود دارد.

 
 

 

  تهیه و تنظیم به وسیله : مرتضی خادمیان

 

 

 

یک نظر

RSS نظرها TrackBack Identifier URI